Hij is de ultieme uitdaging voor zéér vergevorderden. PowNeds Rutger Castricum over goede, slechte en hopeloze voorlichters. ‘Je neemt toch ook geen penalty als je denkt: die ga ik missen?’ Gedetailleerde analyse van een pr-nachtmerrie in Osdorp.

door Boudewijn Geels

Gepubliceerd in: vakblad Communicatie, mei 2016

Lees meer

Hij voorspelde dat bondskanselier Angela Merkel de grenzenloze opvang van vluchtelingen niet ging ‘schaffen’. Twee chaotische jaren later gaat het FD opnieuw op bezoek bij hoogleraar en publicist Paul Scheffer. ‘Wat in 2015 nog immoreel heette, is nu vanzelfsprekend.’

Door Boudewijn Geels

(gepubliceerd in Het Financiële Dagblad, 30 december 2017)

Lees meer

Ze zijn grote namen in de wereld van misdaad en strafrecht, maar kunnen elkaar al jaren niet luchten of zien. Telegraaf-journalist John van den Heuvel sprak in januari in Villamedia harde woorden over Nico Meijering. De advocaat was woedend. Talkshows kregen het duo niet samen aan tafel, Villamedia wel. Het ging er hard aan toe. ‘Krokodillentranen zijn het. Onoprecht en hypocriet!’

Door Boudewijn Geels
Foto’s Truus van Gog

Er is de korte handdruk, het minzame knikje. De blik alsof ze allebei een wortelkanaalbehandeling moeten ondergaan.

Maar het is veel erger: ze moeten met elkaar in debat.

John van den Heuvel en Nico Meijering zijn met voorsprong de minst compatibele actoren in de wereld van misdaad en strafrecht. Al sinds 2007 hebben ze ruzie. Soms gaat het een tijdje iets beter, maar nooit voor lang.

Begin 2018 interviewde de auteur van dit artikel Van den Heuvel bij hem thuis in Het Gooi. Aanleiding: de Telegraaf-journalist en crimewatcher van RTL Boulevard wordt ernstig bedreigd, uit de hoek van motorclub No Surrender. Hij staat onder bescherming van de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB), net als zijn Parool-collega Paul Vugts. Van den Heuvel sprak harde woorden: ‘Als er iets mis gaat met journalisten, zijn advocaten als Nico Meijering en zijn kantoorgenoot Bénédicte Ficq mede schuldig. Omdat ze in mijn optiek cliënten soms ophitsen tegen journalisten. Ze schilderen hen af als handlangers van politie en justitie, als hun verlengstuk.’

Meijering (geen advocaat van No Surrender) was not amused. Er volgden boze ‘open brieven’ van de een aan de ander, en 25 januari zaten ze allebei in een talkshow om over de kwestie te praten. Alleen, ze zaten elk in een ándere talkshow: Van den Heuvel bij RTL Late Night en Meijering bij Jinek. Zo werd het een gevecht tussen twee boksers die elk in een andere zaal stonden. Bijzondere televisie.

Nu zitten we in het Villamedia-kantoor bij Amsterdam-Sloterdijk. Op de gang en buiten staan beveiligers van de DKDB. Meijering en Van den Heuvel, beiden geboren in 1962, hebben elk een microfoon voor hun neus. De advocaat heeft erop aangedrongen dat niet wordt volstaan met een gecomprimeerde weergave van het gesprek op papier; het debat gaat ook integraal online.

Kortom: wie wil horen hoe de geweien tegen elkaar klappen, beluistere de podcast.

De talkshows

Van den Heuvel: ‘Dat ik 25 januari bij Humberto Tan zat, had niets te maken met mijn RTL-contract. Late Night belde als eerste, en wie het eerst komt, die het eerst maalt. Nico zou ook aanschuiven, werd me verteld.’

Meijering: ‘Ik werd ’s ochtends gebeld door de Jinek-redactie. John zou ook komen, hoorde ik. Prima. Maar ik weet natuurlijk hoe het werkt: een uurtje daarna belde RTL en vernam ik dat John bij Late Night zou zitten. RTL zei ook: “Weet je wel zeker dat het doorgaat bij Jinek? Want zij hebben een andere gast, en die wil niet met jou aan tafel zitten.” Ik weet nog steeds niet wie dat was. John, jij wel?’

Van den Heuvel: ‘Ja, dat was Telegraaf-hoofdredacteur Paul Jansen. Hij wilde zich geen uitspraken laten ontlokken over mijn mening over jou. Logisch, want dit is iets tussen jou en mij.’

Meijering: ‘Ik had Jansen best willen vragen of een krant als De Telegraaf een halve column moet besteden aan een kwestie die naar ik vermoed 90% van de lezers niet begrijpt. Een column waarin je zelfs op mijn uiterlijk speelde.’

Van den Heuvel: ‘Dus ik mag niet reageren op jouw open brief op Crimesite?’

Meijering: ‘Crimesite is een site voor intimi in het crimewereldje. Die snappen verdomd goed waar het over gaat. Maar geldt dat ook voor tante Bep in Zwolle?’

Van den Heuvel: ‘Dat denk ik wel. En waar het op neerkomt: je probeert me kennelijk monddood te maken. Want in je open brief stond: “Is er dan helemaal niemand die deze journalist tot de orde roept?” Hoe haal je het in je hoofd?!’

Meijering: ‘Daar ging natuurlijk iets aan vooraf. Jouw beschuldiging is zodanig diffamerend, zo heftig, dat ik denk: je loopt lang genoeg mee om te weten dat je zo’n beschuldiging niet kunt uiten.’

De beschuldiging

Meijering: ‘Jij zegt dat collega Ficq en ik journalisten in levensgevaar brengen door boeven tegen hen op te hitsen. Dat kun je natuurlijk nooit waarmaken. De vrijheid van meningsuiting wordt begrensd door de wet. Jouw smadelijke beschuldigingen kunnen het effect hebben waar jij bang voor bent. Ik heb heel agressieve reacties gekregen.’

Van den Heuvel: ‘De manier waarop jij voortdurend inhakt op berichtgeving in met name De Telegraaf vind ik buitengewoon kwalijk. In je pleidooi in het liquidatieproces Passage (Meijering is de raadsman van Dino Soerel, red.) ging het weer urenlang over de vermeende samenwerking tussen justitie en De Telegraaf. In zo’n zaal zitten verdachten die veroordeeld zijn voor huurmoorden, opdrachtgevers en familieleden. Na de uitspraak werd ik op de parkeerplaats door allerlei types bedreigd. Kennelijk zijn er genoeg mensen die jouw onzin geloven.’

Meijering: ‘John haalt dingen door elkaar. Dat “inhakken” op Telegraaf-berichtgeving betrof die keren dat ik namens cliënten heb gevraagd om een rectificatie. Het leidde rond de tien keer tot rectificatie of een gegronde klacht bij de Raad voor de Journalistiek. En zeker in een zaak als Passage, waarin levenslang dreigt, is het heel belangrijk om te kunnen onderscheiden: hebben getuigen iets geroepen dat zij uit eigen waarneming hebben opgedaan? Of kakelen ze mogelijk de media na? Dat is gewoon mijn werk. Als John dat uitlegt als dat ik mensen tegen hem opzet, zakt mijn broek af. Mijn pleidooi in het Passage-proces duurde acht dagen. Alles staat op papier, John. Kom kijken en vertel mij dan waar ik wie dan ook tegen jou aanhits.’

Even een concreet voorbeeld dan, uit 2014, afkomstig van de website Crimesite. Meijering betichtte De Telegraaf er toen van bewust onjuiste informatie van het Openbaar Ministerie te verspreiden. Van den Heuvel noemde die aantijgingen ‘onwaar, lasterlijk, onrechtmatig en grievend’. Hij verklaarde: ‘Meijering probeert zo opnieuw partijen tegen elkaar op te zetten en een gevaarlijke situatie te creëren.’

Van den Heuvel: ‘Ik heb daar toen een persbericht over uitgegeven. Dat heb ik ook naar alle leden van Hof, het OM en alle procespartijen gestuurd.’

Meijering: ‘Kan iemand mij zeggen waar dit over ging?’

Van den Heuvel: ‘Over een tussenpleidooi van je in de Passage-zaak. Het had betrekking op waar we het nu over hebben.’

Meijering: ‘Ik kan hier even niks mee, sorry. Het is echt weggezakt bij mij.’

Van den Heuvel: ‘Ik zal je de mails allemaal doorsturen.’

Meijering: ‘Prima.’

De bedreigingen

In Het Parool van 23 december 2017 beantwoordden Ficq en Meijering vragen van die krant over de bedreiging van redacteur Paul Vugts. Meijering zei: ‘In het strafproces heb je een aantal belangrijke partijen: de verdachte, zijn advocaat, het Openbaar Ministerie, de rechters en de media. In de huidige tijd zijn onafhankelijke media misschien wel de belangrijkste partij. Als journalisten het werk onmogelijk wordt gemaakt, betekent dat ook dat een fatsoenlijke verdediging van een verdachte in hoge mate wordt belemmerd.’ Meijering zei ook: ‘Ik ken Paul al bijna zolang ik dit werk doe. Ik ken hem als een kundige, goed ingevoerde misdaadjournalist, die meer dan redelijk is.’

Van den Heuvel: ‘Ik vind het krokodillentranen. Voor de bühne. Onoprecht en hypocriet!’

Meijering: ‘Jammer. Kennelijk heeft het John gestoken dat Ficq en ik in Het Parool iets hebben gezegd over Paul Vugts. Als De Telegraaf ons had benaderd en had gevraagd: wat vind je ervan dat John van den Heuvel wordt bedreigd, dan had ik precies hetzelfde gezegd.’

Villamedia: Meneer Meijering, u kent de doelgroep. Hoe groot acht u de kans dat een crimineel een journalist echt iets aandoet?

Meijering: ‘Hoe kan ik die vraag nou ooit beantwoorden? Ik heb in elk geval nog nooit een cliënt horen zeggen: “Ik ga journalist A, B of C iets aandoen.” Wel heb ik mensen gehad die boos waren over publicaties. Maar je zou me ook kunnen vragen: hoe groot is de kans dat een advocaat iets wordt aangedaan? Of een politieambtenaar? God behoede ons dat dit gaat gebeuren.’

Van den Heuvel: ‘Telegraaf-journalist Cees Koring is in 1990 op een gruwelijke manier mishandeld, en zo zijn er nog wel wat andere voorbeelden. Maar er zijn ook advocaten die met geweld door cliënten geconfronteerd zijn. Vrij recent zelfs nog. Het geldt dus niet exclusief voor journalisten.’

De vete

Meijering: ‘Sinds 2007 weet ik: als je je hand durft op te heffen naar De Telegraaf, zal je ervan lusten. Het begon dat jaar met het liquidatieproces Passage. Toen is John dingen gaan schrijven die niet door de feiten werden gestaafd.’

Van den Heuvel: ‘Je kletst uit je nek Nico. Tussen 1990 en 2007 was De Telegraaf voor jou een heel dankbaar medium om jezelf te profileren. Vanaf 2007kwam er een omslag. Je zei: “Als een cliënt boos is over berichtgeving, adviseren we hem om rectificatie af te dwingen.”’

Meijering: ‘Mits hij een punt heeft, uiteraard.’

Van den Heuvel: ‘Al die rectificaties waar jij in interviews zo graag over rept, waren over het algemeen buitengewoon ridicuul. Een groot deel is ook afgewezen, of slechts op een onderdeel toegekend. Als je gewoon de telefoon had gepakt en had gevraagd: “Kunnen we dit op een of andere manier rechtzetten?”, dan was dat gebeurd. Gelukkig begrijpen heel veel collega’s van je dat er ook andere wegen zijn die naar Rome leiden.’

Meijering: ‘De werkelijkheid is: er zijn ongelooflijk veel advocaten die ook graag tegen je zouden willen optreden, maar dat gewoon niet aandurven. Omdat ze weten dat ze er van langs krijgen, in je column en in RTL Boulevard. Je hebt een ongelooflijke power, en die gebruik je ook.’

Van den Heuvel: ‘Alweer een kwalijke insinuatie. Ik merk daar helemaal niets van. Met het overgrote deel van de strafadvocaten kan ik prima door één deur. Dan vallen er echt wel eens harde woorden, maar we komen er altijd uit.’

Meijering: ‘Moet ik nu zeggen: hoe kan het dat ik met alle andere journalisten een probleemloze professionele werkrelatie heb en met jou niet?’

De verschillende rollen

Nieuwsjager Van den Heuvel schiet snel en hard, maar soms ook mis. Zo besliste de rechter op 14 februari dat hij uitlatingen als dat advocaat Stijn Franken ‘postbode van de penoze’ (in casu Willem Holleeder) zou zijn moet rectificeren – Van den Heuvel gaat overigens in hoger beroep.

En het Openbaar Ministerie ziet Meijering als ‘een strafpleiter die wel erg dicht tegen zijn cliënten aanschurkt en de grenzen van het juridisch toelaatbare opzoekt,’ schreef Vrij Nederland in 2013. Wat in de beeldvorming niet helpt is dat Meijering erg amicaal kan zijn met verdachten.

De vraag is: wie van u doet het meest aan waarheidsvinding, de journalist of de advocaat?

Van den Heuvel: ‘Advocaten niet per definitie.’

Meijering, cynisch: ‘Dat klopt, daar doen we niet aan. Dat moeten journalisten maar doen.’

Van den Heuvel: ‘De waarheid is over het algemeen van ondergeschikt belang, als ik jou zo hoor pleiten. Je kijkt veel meer naar de juridische kanten en de belangen van jouw cliënt dan dat de waarheid boven water moet komen.’

Meijering: ‘Nou John, lees dan inderdaad mijn pleidooi in de Passage-zaak. Dat gaat echt puur om de feiten.’

Meneer Meijering, in Vrij Nederland zei u: ‘Of ik in de onschuld van mijn cliënten geloof? Ben je besodemieterd! Het gaat me om het bewijs. Of iemand schuldig of onschuldig is interesseert me niet.’ Herinner u zich die quote?

Meijering: ‘Daar staat me wel iets van bij. Dat is ook niet primair het belang dat je nastreeft. Als het zo zou zijn dat advocaten zaken op moeten lossen, zouden we niet dit rechtssysteem hebben, maar vermoedelijk zoiets als in Noord-Korea.’

Van den Heuvel: ‘Voor de goede orde: met dit soort uitspraken heb ik totaal geen moeite. Een goede advocaat doet voor zijn cliënt wat hij noodzakelijk acht, bínnen de grenzen van de wet. Nico en ik verschillen soms van mening over wat die grenzen zijn. Je mag iedereen verdedigen, maar niet over de rug van een ander.’

Meijering: ‘John reageert altijd heel gestoken als hij ergens de suggestie ziet opkomen dat hij het verlengstuk van het OM of de politie zou zijn. Maar in hoeverre kan een journalist niet ook zodanige journalistiek bedrijven dat hij daarmee soms een bepaald misdrijf oplost? Kijk naar je collega Peter R. de Vries.’

Van den Heuvel: ‘Dat gebeurt toch heel regelmatig?’

Meijering: ‘Je zei ooit: “Journalistiek is effectiever dan de politie.” Dan kunnen boeven toch ook denken dat je samenwerkt met justitie om een feit op te lossen?’

Van den Heuvel: ‘Het is niet primair het doel van de journalistiek om misdrijven op te lossen. Maar soms kan informatie zo van belang zijn dat je met zo’n bron overlegt of die informatie niet ook bij de politie terecht moet komen. Zie jij me dan als een verlengstuk van de politie en justitie?’

Meijering: ‘Nee, maar als jij een zaak helpt oplossen, kan er toch gedacht worden dat jij als een soort verlengstuk werkt?’

Van den Heuvel: ‘Een advocaat mag die gedachte niet voeden. Omdat die advocaat – en zéker in jouw geval – gewoon weet dat het niet waar is. Hij moet in de rechtszaal ook niet de indruk wekken dat er een soort kongsi bestaat tussen de politie, het OM en bepaalde Telegraaf-verslaggevers.’

Meijering: ‘Waar het dus op neerkomt is dat ik – al dan niet namens cliënten – geen kritiek meer mag hebben op journalisten. Over monddood maken gesproken.’

De documentaire

In de herfst van 2017 zond BNNVARA een vierdelige documentaire uit over Ficq & Partners, getiteld ‘De Verdediging’. Te zien was onder meer hoe Meijering zich in Rocky-stijl voorbereidde op een belangrijke zaak: rennend over het strand. Van den Heuvel noemde de serie in Villamedia ‘verschrikkelijk’ en schreef er ook over in De Telegraaf.

Meijering: ‘John, waarom viel jij me in je column nou aan op mijn uiterlijk? Dan zakt toch ieders broek af?’

Van den Heuvel: ‘Welkom in de wereld die televisie heet. Jullie kiezen ervoor om je wekenlang door camera’s te laten volgen. En dan ga je lopen grienen over een opmerking over hoe jullie op kantoor daar champagne zitten te drinken om de vrijspraak vieren van drie veronderstelde moordenaars van Willem Endstra.’

Meijering: ‘Wat zei je ook alweer bij RTL: ze waren wegens vormfouten vrijgesproken?’

Van den Heuvel: ‘Nee, de rechtbank heeft ze tandenknarsend laten gaan. Door juridische handigheidjes.’

Meijering: ‘John, de rechtbank heeft ze vrijgesproken!’

Van den Heuvel: ‘Ja, maar tandenknarsend. Lees het vonnis nog maar eens na.’

Meijering: ‘Zeker, de rechter heeft gezegd: het stinkt aan alle kanten.’

Van den Heuvel: ‘En van deze cliënten geloof jij ook dat ze onschuldig zijn?’

Meijering: ‘De rechters waren er niet van overtuigd dat ze schuldig zijn. Ik mag toch hopen dat jij de afgelopen 28 jaar ook wel eens een flesje hebt opengetrokken omdat je een gigantisch lange klus hebt afgerond met een mooie scoop.’

Van den Heuvel: ‘Ja, dat is doodnormaal, maar dat laat je toch niet door een camera filmen?! Kun je je misschien voorstellen dat er ook nabestaanden van zo’n Endstra zitten te kijken? Denk je überhaupt wel eens aan nabestaanden?’

Meijering: ‘Die nabestaanden zullen tevreden zijn over het feit dat er recht is gesproken.’

Van den Heuvel: ‘Ik heb daar mijn twijfels over.’

De geweldsspiraal

Meijering: ‘John, in Villamedia legde je een verband tussen het feit dat er cliënten van ons kantoor dood zijn gegaan en mijn kantoor. Weet jij hoeveel mensen er zijn doodgegaan over wie jij hebt geschreven? Maar ik kom toch niet met de belachelijke suggestie dat dat door jouw stukken komt?’

Van den Heuvel: ‘Jij geeft alles en iedereen de schuld als er iets met een cliënt gebeurt: de politie, het OM, de media, zelfs de rechterlijke macht. Als jouw cliënt Dino Soerel tot levenslang wordt veroordeeld in het Passage-proces, word je wakker in een rechtsstaat die er plotseling heel anders uitziet, zeg je in de documentaire. Dat vind ik heel erg. Zou het misschien zo kunnen zijn dat die rechters het toch goed hebben gezien?’

Meijering: ‘Dat wakker worden in een vreemde wereld sloeg op het feit dat ik het zorgwekkend vind dat de rechter zijn zegen heeft gegeven aan het gebruik van kroongetuigen en aan het in het geheim sluiten van financiële beschermingsdeals. En dan is er nog iets: jij zei in Villamedia dat ik weiger een bijdrage te leveren aan het doorbreken van de geweldsspiraal. Wat moet ik doen, John? Al mijn cliënten bijeen roepen in de RAI en ze streng toespreken: jongens, schiet elkaar nou toch niet dood?’

Van den Heuvel: ‘Nadat in 2014 jouw cliënt Gwenette Martha was geliquideerd, wees jij met de beschuldigende vinger naar de politie en het OM, die het hadden vertikt om Martha te beveiligen omdat hij niet het achterste van zijn tong had laten zien in de ogen van het OM.’

Meijering: ‘Martha moest van justitie op een vast adres verblijven en zich op een vast adres bij de politie melden. Ik zei: zo is hij een sitting duck. Dat was een misstand.’

Van den Heuvel: ‘Je refereerde net zelf al aan mijn eigen situatie. Als ik elke medewerking weiger bij het onderzoek naar waar de bedreiging jegens mijn persoon vandaan komt, moet ik toch niet raar opkijken als de beveiligers zeggen: ho even, wíj zijn straks de schietschijf, dit doen we even niet?’

Het vervolg

Van den Heuvel en Meijering hebben sinds 2007 ruzie, maar soms ook even niet. In 2013 was een soort wapenstilstand afgesproken en in de documentaire De Verdediging zien we hoe Meijering een felicitatie-sms’je van Van den Heuvel ontvangt na de vrijspraak voor zijn cliënt in het Endstra-proces. Als hij geweten had in welke setting dat berichtje was ontvangen, een kamer vol champagne drinkende advocaten, had hij dat sms’je dan ook gestuurd?

Van den Heuvel: ‘Ja. Nico had mij een sms’je gestuurd om me te feliciteren met mijn 25-jarige jubileum bij de krant. Ik kreeg ook een uitnodiging voor het jubileumfeest van jullie kantoor – die ik niet kon bijwonen. In die fase hadden we toch wel weer redelijk contact. Maar kennelijk ontvlammen dat soort veenbrandjes dan toch weer.’

Meijering: ‘Ik snapte echt niks van Johns uitspraken in Villamedia.’

Komt het ooit nog goed tussen jullie beiden?

Stilte.

Meijering: ‘Laat ik het zo zeggen: uit hoe het nu gaat komt bepaald geen positieve energie voort. Ik zou dus wel graag willen dat dit ophoudt.’

Van den Heuvel: ‘Daar ben ik het volledig mee eens. Ik had vanavond ook liever iets anders gedaan dan met Nico bekvechten. Hopelijk kunnen we er nu dus voorlopig weer even een punt achter zetten.’

Meijering: ‘Dat hoop ik ook.’

Er staat wijn en bier.

Meijering: ‘Ik ben heel ongezellig, maar ik moet direct door.’

Van den Heuvel: ‘Ik ook.’

 

Je hebt het, vind je zelf, prima gedaan als vader. Leuke vakanties, altijd fijne verjaarspartijtjes. Heeft je zoon vooral de keer dat je ontbrak onthouden. Familietherapeut Else-Marie van den Eerenbeemt over goede, slechte, dwaze en afwezige vaders. ‘Iederéén is weleens in de steek gelaten.’

door Boudewijn Geels

(gepubliceerd in HP/De Tijd, juni 2013)

Lees meer

Na snoeiharde islamkritiek heeft journalist Joost Niemöller (57) zich nu ook op het verband tussen etniciteit en gedrag gestort. Zelfs zijn eigen fans trekken daar een streep. Wat bezielt Nederlands controversieelste publicist? ‘Als iets een taboe is, denk ik: dan zal het wel waar zijn.’

door Boudewijn Geels
foto’s Corné van der Stelt

(gepubliceerd in Nieuwe Revu, 22 februari 2014)

Lees meer

Een Hollandse twintiger bedacht een concept dat de printmedia van de ondergang kan redden. Nog bijzonderder: hij krijgt zijn idee nog uitgevoerd ook. Op de bank bij Blendle-oprichter Marten Blankesteijn. ‘Ons voordeel: wij zijn niet groot genoeg om bedreigend over te komen, zoals Google.’

Op het voorhoofd van Marten Blankesteijn verschijnt een diepe denkrimpel. ‘Maaike’, roept de Blendle-oprichter dan, ‘mij wordt gevraagd of ik vroeger ook al zakelijk inzicht had. Had ik dat?’
Vanuit de keuken klinkt gegrinnik. ‘Nee!’

Doorlezen? Even registreren of inloggen bij Blendle.

‘Extreemrechts’, ‘fascistisch’: steeds vaker ziet journalist Wierd Duk (57) zich in een dubieuze hoek geplaatst. De man die nimmer hapert als de camera’s draaien over borderline-gedrag, zijn Russische underground vrienden en naïeve collega’s. ‘Politiek correct denken is laf en makkelijk.’ 

The Visitor is jeugdsentiment voor 40-plussers. Ook als je, zoals de auteur van dit stuk, Wierd Duks band in de eighties nooit hebt gehoord. 40-minners, zó klonk de combinatie van recessie en Koude Oorlog. Vrolijk? Nou nee, maar die sombere new wave had zijn eigen romantiek.

Hoewel The Visitor tot de interessantere alternatieve rockacts van Nederland behoorde, is Syp Wynia (64) nooit komen kijken. De toenmalige chef kunst van het Nieuwsblad van het Noorden was, zegt hij, ‘van een iets oudere generatie’ dan basgitarist en beginnend popjournalist Duk. Wisten ze van elkaar dat ze qua politieke opvattingen allebei Elsevier-materiaal waren? Wynia: ‘Welnee. Wierd en ik hadden een werkrelatie. We praatten niet over politiek. Wel herinner ik me dat destijds Wierds fascinatie voor Rusland ontstond. Zijn band mocht optreden in Leningrad.’

Ook achter het IJzeren Gordijn, in 1986, was Duk de kundige bassist die zich onthield van aanstellerige rockposes, blikt frontman Ernst Langhout terug. Volgens de zanger, die ook de teksten schreef, was The Visitor behoorlijk links. ‘En dan vooral ik. Wierd had dat wat minder. Hij was toen al erg analytisch.’

Het is Langhout en Wynia niet ontgaan dat AD-journalist Duk – sinds 2014 is hij ook bekend van radio en tv – door velen als erg rechts en door sommigen zelfs als ‘fascist’ wordt weggezet. ‘Zelfs bij dat “rechts” plaats ik vraagtekens,’ zegt Wynia. Langhout: ‘Ja, Wierd durft dingen te zeggen die niet politiek trendy zijn. Maar hij kletst er nooit zomaar wat op los. Ik ben altijd trots als ik hem zie of lees.’

Erik van Bruggen, oud-kandidaat-voorzitter van de PvdA, wil de muziek van The Visitor opnieuw uitbrengen, vertelde Langhout.
‘Dat klopt. Erik is fan van het eerste uur en heeft bij platenlabel Excelsior geregeld dat er een cd-box komt. Erik denkt dat er wel belangstelling voor zal zijn.’

Van Bruggen is je kennelijk gunstig gezind. Dat geldt niet voor een man die in 2005 wél PvdA-voorzitter werd: Michiel van Hulten. Hij noemde je laatst op Twitter een ‘extreemrechtse complotdenker’.
‘Van Hulten praat de gekochte journalist Joshua Livestro na. Die twee waren de woordvoerders van de ja-campagne bij het Oekraïne-referendum. Livestro kreeg daar geld voor van miljardair George Soros. Ik droeg destijds argumenten aan om nee te stemmen. Tot woede van Van Hulten en Livestro won nee.’

Van Hulten schreef ook: ‘Ik heb je een jaar lang genegeerd, maar fascisme bestrijd je niet door het te negeren.’
Duk zucht diep. ‘Borderline-gedrag is het. Wat moet ik? Aangifte doen? Dan kan ik wel aan de gang blijven.’

Je schrijft voor het AD erg sombere artikelen over de multiculturele samenleving. In praatprogramma’s en op Twitter laat je je evenmin onbetuigd. Dan krijg je al snel een rechts imago.
‘Als ik al iets ben, dan is het een sociaaldemocraat. Maar de sociaaldemocratie heeft de eigen achterban vreselijk in de steek gelaten. Veel mensen die nu rondhangen bij de PVV horen thuis bij de PvdA.’

Je hebt zo vaak PVV-stemmers aan het woord gelaten dat je van AD-hoofdredacteur Hans Nijenhuis niet meer mag schrijven dat zulke mensen nergens aan het woord komen, zei Nijenhuis begin mei in de Volkskrant.
‘Dat schrijf ik ook niet meer. Trouwens, volgens Hans hebben we misschien wel voorkomen dat Geert Wilders de verkiezingen heeft gewonnen. Want nu kon iedereen zien dat er tussen die PVV-stemmers ook behoorlijke mafkezen zitten.’

Nijenhuis zei ook: ‘Met Wierds stukken zijn we blij, op Twitter is hij veel minder genuanceerd. Ik heb hem al eens gezegd dat hij daarmee moet stoppen, of zijn toon moet matigen.’
‘Ik probeer daar wel rekening mee te houden. Bijvoorbeeld door niet meer zo in te gaan op mensen die van alles over me roepen. Als je in een ruzie verzeild raakt, is dat niet fraai.’

Dat gaf Wynia, tussen 2008 en 2013 jouw collega bij Elsevier, ook als advies: laat gáán.
‘Hij heeft gelijk. Machteld Zee, die ik interviewde over haar alarmerende onderzoek naar sharia-rechtbanken, kreeg ook veel shit over zich heen. Ze reageerde nergens op en toen luwde de storm ook wel weer. Maar ja, ik denk dat mannen gewoon eerder terugslaan.’

Jouw missie lijkt te zijn: Nederland redden van linkse wegkijkers.
‘Ik ben verbaasd over de bubbel waarin veel mensen, inclusief journalisten, leven. In bijna alle Nederlandse media is het discours over Syrië, Donald Trump, Rusland, de islam en de multiculturele samenleving hetzelfde. Dat kan toch niet kloppen? Zelfs bij de commerciële omroepen gaat het zo. Richt dan een soort Fox News Nederland op, denk ik dan.’

Je treedt regelmatig aan bij WNL.
‘WNL is meer het klassieke VVD-liberalisme geworden.’

Zíjn de Nederlandse media wel zo eenvormig? De Volkskrant heeft Martin Sommer, Elma Drayer en Derk Jan Eppink. Die kun je onmogelijk politiek correct noemen. Theodor Holman en Sylvain Ephimenco staan prominent op pagina 2 van respectievelijk Het Parool en Trouw.
‘Ja, maar dat zijn columnisten. Het gaat mij om de invalshoek bij de reguliere artikelen en commentaren. Trump heeft toch gewoon gelijk als hij stelt dat Europese landen te weinig betalen aan de NAVO?’

Dat schrijven de kranten toch ook?
‘Ja, na eerst een hoop gesneer. Het begint er telkens mee dat Trump de Europese leiders heeft “geschoffeerd”. En Vladimir Poetin is “de belangrijkste bedreiging voor het Westen”. Ik ben oud-Rusland-correspondent. Bijna niemand zegt dat Rusland ook wel erg is geprovoceerd met de onzalige uitbreidingsplannen van de EU en de NAVO. En dan wel, zoals de Volkskrant laatst, proberen Thierry Baudet te ontmaskeren als extreemrechts. Wat uiteindelijk dan niet lukt.’

Zo’n krant mag Baudet toch kritisch tegen het licht houden? En de conclusie was dus dat het Forum voor Democratie niet extreemrechts kan worden genoemd.
‘Klopt, maar zo was het stuk duidelijk niet opgezet. Je ziet aan alles dat de auteurs de suggestie dat het Forum wél extreemrechts is nog openlaten. Wat overigens niet zal helpen. Met Wilders wil niemand regeren, dus het kan goed zijn dat veel PVV-kiezers de volgende keer op Baudet stemmen.’

Je hebt geen hoge pet op van de gemiddelde Nederlandse journalist hè?
‘Ik vind dat wijd verbreide politiek correcte denken laf, moraliserend en makkelijk. Ik kom net uit een interview met een Turkse en een Afghaanse die geprobeerd hebben zelf hun partner te kiezen. Als je hoort wat zich in die gemeenschappen afspeelt: dat vasthouden aan tribale cultuurpatronen, het geweld. Maar Shirin Musa van Femmes for Freedom die actie voert om zulke vrouwen te helpen wordt verdacht gemaakt omdat ze samenwerkt met Leefbaar Rotterdam.’

Jij hebt significant meer kennis van dit soort zaken dan anderen?
‘Niet per se, maar doordat ik jaren in het buitenland heb gewerkt, waaronder in Tsjetsjenië, en privé kennis heb van andere culturen (Duk was getrouwd met een Russische, zijn tweede vrouw Fidan Ekiz heeft Turkse roots, BG) ben ik denk ik veel minder naïef dan anderen.’

Je reageerde behoorlijk geëmotioneerd op de aanslag met een truck in Berlijn.
‘Mijn oudste dochter woont in Kreuzberg. Zij had ook over die Kerstmarkt kunnen lopen. Peter R. de Vries kan voor veel geld op tv roepen dat de kans om slachtoffer te worden van terreur statistisch gezien erg klein is, maar een vriendin van mijn dochter, Amal, is half verlamd geraakt bij de aanslag in Nice, en twee van Amals klasgenootjes zijn nu dood. Nog zoiets: een Turkse klasgenote vertelde over een familieberaad. Gingen ze overleggen welke oom of neef eerwraak zou moeten plegen in Turkije. Dat vertelt zo’n meisje dus gewoon op school! Dat is wat anders dan te denken dat de multiculturele samenleving bestaat uit shoarmatenten en couscous.’

Collega’s eten na een avondje doorzakken een broodje shoarma en hangen vervolgens de antropoloog uit?
‘Ga maar eens na hoeveel journalisten Marokkaanse of Turkse vrienden hebben. Nederland is volkomen gesegregeerd. Ook op scholen klitten de etnische groepen bij elkaar, blijkt uit onderzoek. En er zijn nauwelijks allochtonen die in de journalistiek willen werken, want het is geen prestigieus beroep zoals dokter of advocaat. Dus huurt het AD treitervlogger Ismail Ilgün in omdat hij wél die moeilijke wijken binnenkomt.’

Jij bent nog steeds geen voorstander?
‘Ik dacht in eerste instantie aan het Zaanse raadslid ­Juliëtte Rot, die veel last heeft gehad van de intimidaties van Ilgün en zijn vriendjes. Maar goed, Ilgüns recente vlogs zijn wel interessant. En misschien kan hij uiteindelijk vrede sluiten met Rot en dan is Nederland weer het consensusland als altijd.’

Ik zie je ironisch kijken. Heb je wel eens contact met de gehoofddoekte AD-columniste Hanina Ajarai?
‘Nee, maar ik lees haar stukken wel. Ach, in het AD zijn alle meningen vertegenwoordigd.’

Ook die van Chris Klomp, waarschijnlijk jouw grootste tegenstander.
‘Dat weet ik niet, want ik krijg niet onder ogen wat hij over mij zegt. Hij heeft me pas net ontblockt op Twitter.’

Dat gaat best ver, als collega’s elkaar blocken.
‘Klomp en ik zouden een soort “Crossfire” moeten maken, inclusief vuurspuwen naar elkaar. Hoge bomen vangen veel wind, maar het wordt echt vervelend als mensen obsessief-agressief met je bezig zijn, zoals Peter Breedveld van de website Frontaalnaakt, je bedreigen of je ontslag eisen, zoals oud-CDA-Kamerlid Ad Lansink en een regionale GroenLinks-politicus doen. Maar wat kun je eraan doen behalve negeren?’

Merk je wel eens spanning op de AD-redactie?
‘Nee. Het AD is geen krant waar grote ego’s elkaar in de weg zitten. Ik heb bovendien een vrije rol. Ben vaak onderweg. Eens per week zit ik op de onlineredactie in Den Haag. Daar zit Klomp dan soms naast me.’

Hoe gezellig is dat dan?
‘We mijden elkaar een beetje in het gesprek.’

Focus jij niet te veel op wat er mis gaat in de multi­culturele samenleving? Volgens Wynia schreef je bij Elsevier ook positieve stukken.
‘Dat vond ik toen nodig, maar er is de laatste jaren wel iets veranderd. Veel moslims worden niet vrijer maar juist strenger in de leer. Dat vind ik nu een belangrijker verhaal dan dat Marokkaanse meisjes het zo goed doen in het hoger onderwijs, want dat weten we nu wel.’

Toch kun je zo je imago een beetje stutten. Op 18 mei twitterde Volkskrant-journalist Tom Kreling vilein: ‘Knap hoe Wierd Duk altijd zomaar tegen mensen aanloopt die zijn eigen wereldbeeld bevestigen.’ Hij deed er een plaatje bij van tweets van jou. Krelings tweet is honderden keren geretweet.
‘Ja. Ook door collega’s van wie ik dat niet had verwacht. Dat viel me tegen. Die Kreling heeft al die oude tweets van mij onder elkaar geplakt. Daar ben je zo een kwartier mee bezig. Dat is toch raar?’

Hij probeerde iets aan te tonen. Jij trekt zelf ook een grote broek aan. En zie: een week later stond jouw criticaster Dirk-Jan van Baar prominent in je AD-rubriek ‘Wierd Duk peilt de stemming’.
‘Er is geen verband. Ik was al langer van plan om een stuk te schrijven over mensen die zoals Van Baar niet meegaan in EU-bashing. Ook typerend: Kreling heeft in juni de echtheid van een van mijn anonieme bronnen, een bedreigde Tsjetsjeense, gecontroleerd. Ze is zich rot geschrokken.’

De krant wilde kennelijk checken of je bronnen deugen.
‘En waarom? Omdat een deel van mijn stukken Kreling c.s. niet bevalt. Ze willen me “ontmaskeren”. Sneu. Pure intimidatiejournalistiek is het.’

Behalve als Poetin-versteher sta je ook te boek als Trump-versteher. Ben je te positief over hem geweest?
‘Ik was helemaal niet zo positief, ik stoorde me alleen aan de enorme partijdigheid voor Clinton. En ik zei: Trump kan winnen. Eelco Bosch van Rosenthal van Nieuwsuur twitterde steeds dat Trump kansloos was. Ook RTL-correspondent Erik Mouthaan is de hele dag Trump aan het bashen op social media. Hij komt daarmee weg, terwijl je wordt verketterd als je Poetin niet alleen maar neerzet als een kinderverkrachter – wat hij overigens niet is.’

Goed dan, welke maatregel van Trump moeten wij journalisten aanprijzen als zijnde een puik idee?
Zeven seconden stilte. ‘Ehh, nou… Je zou… Ehh, dat weet ik eigenlijk niet. Ik hoopte dat Trump en Poetin samen één front tegen IS zouden vormen. Dat is niet gebeurd. Dat Trump in Saudi-Arabië zo duidelijk partij heeft gekozen voor de soennieten vind ik ook slecht.’

Dat gebeurt zelden, dat je even geen tekst hebt, weten we sinds je tv-doorbraak bij Pauw & Witteman in 2014.
‘Als ik veel weet over een onderwerp hoef ik inderdaad maar op een knop te drukken en dan komt er wel een coherent verhaal uit, maar nu… Maar wacht even, dat Trump de VS heeft teruggetrokken uit het klimaat­akkoord van Parijs vind ik wél goed.’

Heb je daar dan óók verstand van?
‘Nee, maar ik heb experts gesproken. Er is sprake van klimaathysterie.’

Er zijn deskundigen die zich wél zorgen maken. Vrij veel zelfs. Of is hier sprake van een links complot?
‘Die onderzoekers zijn vaak afhankelijk van fondsen van overheden en dan loop je al snel mee in de pas. “Parijs” kost krankzinnig veel geld en levert bijna niets op.’

Denk je zelf ook wel eens: wat weet ik het allemaal toch goed?
‘Nee, ik interesseer me gewoon voor veel onderwerpen.’

 Je klinkt nog steeds meer als een opiniebladjournalist dan als een krantenjournalist. Je bent in 2013 niet vrijwillig vertrokken bij Elsevier hè?
‘Contractueel is afgesproken dat ik daar niets over zeg.’

Naar verluidt had het iets van doen met een kritisch artikel van jouw hand over toenmalig PvdA-burgemeester van Groningen Peter Rehwinkel, die een vriend is van hoofdredacteur Arendo Joustra.
‘Geen commentaar.’

Is het voor Elsevier niet jammer dat je weg bent? Je zou met al jouw exposure een geweldig uithangbord zijn.
‘Sheila Sitalsing, Marike Stellinga, ik, Anna Dijkman, Frederique Dormaar, Mehtap Gungormez en nog anderen: we hadden allemaal mede een gezicht kunnen geven aan dat blad, en we werken er allemaal niet meer. Er zitten bij Elsevier bepalende mensen al heel lang op dezelfde plek. Medewerkers hebben daardoor niet de indruk dat ze kunnen doorstromen. Daar gaat het mis.’

Ziet Erik van Bruggen die cd-box van The Visitor ook wel zitten omdat de bassist tegenwoordig zo vaak op radio en tv verschijnt?
‘Welnee, Erik wil dit al heel lang en wij ook. Ik denk ook niet dat mijn naam enige invloed zal hebben op de verkoopcijfers.’

Spreek je je Russische undergroundvrienden uit 1986 nog wel eens?
‘Jazeker. Vorig jaar hebben we nog een reünietour gedaan. Veel jongens zijn dood door drugs, maar anderen spelen nu voor 30.000 man in Moskou. En ze zijn opnieuw in protest. Toen tegen het communisme, nu tegen Poetin.’

Begrijpen zij jouw houding tegenover Poetin?
‘Nee. Dan zeg ik: een sterke hand is misschien niet de slechtste optie, omdat je anders een burgeroorlog riskeert. Dat kúnnen ze als recalcitrante kunstenaars gewoon niet met me eens zijn. Maar dan word ik de journalist en analyticus die denkt: hoeveel democratie kan Rusland verdragen?’

1959: Geboren in Hooge Zwaluwe
1978-1985: Studie hedendaagse geschiedenis in Groningen
1985-1992: Freelance journalist voor Vinyl, Nieuwsblad van het Noorden, Vrij Nederland.
1992-2001: Correspondent in Moskou voor Elsevier, Het Parool, VNU, Radio 2
2001-2006: Correspondent in Berlijn voor de GPD
2006-2008: ­Politiek redacteur GPD
2008-2013: Redacteur binnenland Elsevier
2013-2016: Correspondent in Berlijn voor De Persdienst, TPO, Nieuwe Revu, Het Parool, AD
2016-heden: ‘Reizend politiek commentator’ AD
Twitter-volgers: 35.300 (stand juli 2017)

Nausicaa Marbe (1963) maakte jarenlang linkse Volkskrant-lezers boos met haar columns over politiek en integratie. Ook menige redacteur van die krant vond haar epistels veel te rechts. Maar ís Marbe dat eigenlijk wel? ‘Tofik Dibi zou een prima minister voor Integratie zijn.’

door Boudewijn Geels
foto’s Corbino

(gepubliceerd in HP/De Tijd, mei 2011)

Lees meer

Tara Singh Varma werd in de zomer van 2001 ontmaskerd als bedriegster en gebrandmerkt als Nationale Gek. Sindsdien is het stil rond de ex-GroenLinks-politica. In het laatste interview dat ze ooit zal geven, vertelt ze wat er met haar is gebeurd. ‘Mijn beste vriendinnen stalen mijn hele huis leeg.’

door Boudewijn Geels

(Gepubliceerd in HP/De Tijd, oktober 2005, en opgenomen in het bewaarnummer ‘Het beste uit 999 keer HP/De Tijd’)
Lees meer

Vergeleken met Helmin Wiels spreekt zelfs Geert Wilders wollige taal. Ik interviewde Wiels in 2010, ruim twee jaar voordat hij met zijn Pueblo Soberano de verkiezingen op Curaçao zou winnen. Wat de op 5 mei 2013 vermoorde ex-bodybuilder zoal vond? Nou, dit bijvoorbeeld. 

door Boudewijn Geels 

(gepubliceerd op de website van HP/De Tijd)

De slavernij is voor u nog steeds een belangrijk issue, hè?
“Reken maar. Waarom heb je zoveel alleenstaande zwarte moeders? Omdat de zwarte man destijds als dekhengst werd gebruikt. Als hij groot en sterk was moest hij nieuwe slaafjes verwekken bij een vrouw die dat ook was.”
Maar inmiddels zijn we eeuwen verder.
“Nog steeds denkt zo’n vrouw dat ze stoer is als ze een kind krijgt van een zwarte man die vervolgens wegloopt. Dat is een erfenis van de slavernij. Alleen spreekt niemand erover. Vaak gaat het om vrouwen met dikke billen en grote tieten. Oók een erfenis van de slavernij.”
“Vrouwen werden vroeger vetgemest, zodat ze op de markt meer opbrachten, net als paarden en geiten. Dat is nog steeds het paradigma, dat een zwarte vrouw groot en dik moet zijn. En zo’n vrouw is al lang blij als ze de man van een ander in bed weet te krijgen. Dan is ze een ‘complete vrouw’ geworden, vindt ze zelf. Maar denk jij dat een zoon wiens moeder kinderen heeft van vier verschillende mannen die moeder respecteert? Daarom hebben die moeders geen controle over hun puberkinderen. Niet op Curaçao en al helemaal niet in Nederland.”
En nu?
“Ik ken de zwakke punten van mijn volk: de onverantwoordelijkheid en de laissez-faire-mentaliteit. Jongeren kunnen elkaar niks leren. Daarom moeten de ouders de schoolbanken in. Alleen zij kunnen hun kinderen leren hoe het wél moet.”
De bekende Nederlandse zakenman Jacob Gelt Dekker, eigenaar van het luxe resort Kura Hulanda in Willemstad, heeft u ‘een zwarte racist’ genoemd.
“Meneer Gelt Dekker is een grote stommerik. Een doodgewone oplichter. Hij verdient veel geld met zijn Slavernijmuseum en met emotionele verhalen over slavernij. Maar hij spreekt maar de halve waarheid. De hele situatie op dit eiland is een erfenis van de slavernij. Gelt Dekker laat in zijn museum alleen toestellen zien waarmee ze zwarten gefolterd hebben. Maar over herstelbetalingen praat hij niet.”
U vindt dat Nederland verplicht is om zoveel eeuwen later…
“Ja! Dat heeft Italië gedaan met Libië. En Sarkozy heeft een paar miljard aan Algerije gegeven. Dan zegt Gelt Dekker: de Antillianen kunnen niet blijven klagen over slavernij. Maar de joden kunnen wel blijven spreken over de holocaust. Dat ging om zes miljoen joden. Bij de slavernij ging het om 28 miljoen Afrikanen. Dan zegt iedereen: nee nee, laat het verleden rusten! Maar de joden worden door niemand tegengesproken. Die kunnen elk jaar de Kristallnacht enzovoorts herdenken. Waarom wij niet en zij wel? Zijn we minder? Ja, volgens de joden zijn we zeker minder. Ze behandelen de Palestijnen in Gaza alsof die minder zijn.”
U voelt zich verwant aan de Palestijnen?
“Ja.”
Heeft u qua herstelbetalingen al een bedrag in uw hoofd?
“Laten we zeggen 200 miljard voor de Antillen in totaal. Waarvan 120 miljard voor Curaçao alleen.”
Hero Brinkman van de PVV heeft gehakt gemaakt van de bestuurscultuur op de Antillen.
“Hij heeft voor vijftig procent groot gelijk. Ik ben niet tegen iemand als Brinkman, want ik ben ook een corruptiefighter. Hij zegt alleen niks over de corruptiezaken in Nederland, zoals de bouwfraude. Corruptiezaken zijn hier een geval van coalitievorming. Partijen tolereren elkaars corruptie, om de coalitie in leven te laten blijven. Een paar rijke families met heel veel zwart geld hebben hier het heft in handen. Zij bemoeien zich altijd met de politiek.”